Tavşan Sağlığı ve Yaygın Hastalıklar
Tavşanlar hastalığını saklar. Doğada avlanan bir tür oldukları için ağrılarını belli etmezler. Bu yüzden sahibinin gözü en iyi teşhis aracıdır. Aşağıdaki rehber, tavşan hastalıkları belirtileri konusunda neye bakacağınızı ve ne zaman veteriner aramanız gerektiğini adım adım anlatıyor.
Sağlıklı Bir Tavşan Neye Benzer?
Önce normali bilin. Anormali ancak o zaman fark edersiniz.
- Gözler parlak, temiz, akıntısız.
- Burun kuru, hırıltısız nefes.
- Kulak içi temiz, kabuklanma yok.
- Tüyler düzgün, ciltte yara veya pul yok.
- Günde birkaç kez ot yiyor, sürekli çiğniyor.
- Kakalar bol, yuvarlak, eşit boyda.
- Meraklı, hareketli, uyarana tepki veriyor.
Adım Adım Sağlık Takibi
- Her sabah kafes tabanına bakın. Kaka sayısı ve boyu en hızlı göstergedir. Küçülen, azalan veya hiç olmayan dışkı acil uyarıdır.
- Su ve yem tüketimini ölçün. Kabı hep aynı miktarda doldurun. Böylece "az yedi" tahmini değil, veri olur.
- Haftada bir tartın. Mutfak terazisi yeterli. %5'ten fazla kayıp ciddiye alınır.
- Haftada bir elle muayene yapın. Çene altı, boyun, koltuk altı, karın ve kalça bölgesini parmaklarınızla yoklayın. Şişlik, sertlik, sıcaklık arayın.
- Ağzı kontrol edin. Ön dişler düzgün kapanmalı. Islak çene, salya, yemi düşürme diş problemi işaretidir.
- Pati altlarına bakın. Kızarıklık ve tüy dökülmesi, sert zemin veya ıslak taban demek. Barınak zemini burada devreye giriyor.
- Arka bölgeyi kirli bırakmayın. Yapışkan dışkı, sinek yumurtası riski yaratır. Sıcak aylarda günlük bakın.
- Davranış değişimini not edin. Köşede kıvrılıp kalma, diş gıcırdatma, oturuş bozukluğu ağrı belirtisidir.
Yaygın Hastalıklar ve İşaretleri
| Sorun | Belirtiler | Ne yapmalı |
|---|---|---|
| GI staz (sindirim durması) | Yem yememe, dışkı yok, karın gergin, hareketsizlik | Acil veteriner. Beklemeyin. |
| Diş aşırı uzaması | Salya, ıslak çene, yemi düşürme, kilo kaybı | Veterinerde diş törpüleme, ot oranını artırma |
| Solunum yolu enfeksiyonu | Hapşırma, burun akıntısı, ön patilerde bulaşık tüy, hırıltı | Veteriner; ortamı havalandırın, tozlu talaşı kaldırın |
| Koksidiyoz (özellikle yavrularda) | Sulu ishal, iştahsızlık, halsizlik, gelişme geriliği | Acil veteriner, hijyen sıkılaştırma |
| Kulak akarı / kulak enfeksiyonu | Kabuklanma, sürekli kaşıma, baş eğikliği | Veteriner damla tedavisi |
| Pati yarası (pododermatit) | Kızarık, tüysüz, yaralı taban | Yumuşak ve kuru zemin, veteriner kontrolü |
| Mesane kumu / idrar yolu | Zorlanma, kanlı ya da kireçli idrar, sık pozisyon alma | Veteriner; kalsiyum yükünü gözden geçirin |
| Sıcak çarpması | Hızlı nefes, kulakta aşırı sıcaklık, yatıp kalkamama | Serin ortama alın, kulakları ıslak bezle silin, veterinere gidin |
| Apse | Deri altında sert, hareketsiz şişlik | Kesinlikle sıkmayın, veterinere gösterin |
Acil Durum Sayılan 6 Tablo
- 12 saat hiç yem yemedi.
- 12 saattir dışkı yok.
- Sulu, kötü kokulu ishal var.
- Nefes alırken ağzı açık ve boyun uzatılmış.
- Başı yana devrik, dengesini kaybetmiş.
- Yaz sıcağında hareketsiz kalıp hızlı soluyor.
Bu altı durumda "biraz izleyelim" yaklaşımı işe yaramaz. Tavşanlarda tablo saatler içinde ağırlaşır.
Evde Hazır Bulundurmanız İyi Olan Şeyler
- Mutfak terazisi
- Taşıma kutusu ve içine serilecek havlu
- Kaliteli kuru ot stoğu
- Enjektörsüz besleme için ıslatılmış pelet hazırlama kabı (veteriner önerdiyse)
- Termometre; ortam sıcaklığını takip etmek için
- Tavşanla ilgilenen bir veterinerin telefonu, kayıtlı halde
Sık Yapılan Hatalar
- Kedi köpek ilacı vermek. Bazı antibiyotikler ve dış parazit ilaçları tavşanlarda ölümcül olur. Veteriner onayı olmadan hiçbir şey vermeyin.
- İshalde yemi tamamen kesmek. Aç kalan tavşanın sindirimi tamamen durur. Ot erişimini kesmeyin, veterinere danışın.
- Aşırı pelet, az ot. Diş ve sindirim sorunlarının çoğu buradan başlar. Ana besin kuru ottur; beslenme dengesini gözden geçirin.
- Ani yem değişimi. Yeni yemi 7-10 günde kademeli geçirin.
- Yıkanmamış veya ıslak yeşilliği doğrudan vermek. Şişkinlik ve ishal yapar.
- Şişliği sıkmak, yarayı kendi başına açmak. Enfeksiyonu derine taşır.
- Sıcak günlerde kafesi güneşte bırakmak. 28 derece üzeri risk bölgesidir; ortam koşulları hastal