Tavşan Diş Sağlığı ve Sorunları

Tavşan dişleri hayat boyu uzar. Bu yüzden diş sağlığı, tavşan bakımının en kritik ama en çok atlanan parçasıdır. İyi haber şu: sorunların büyük kısmı doğru beslenme ve düzenli kontrolle önlenebilir. Kötü haber ise şu: sorun başladığında tavşan bunu saklar, siz fark ettiğinizde iş genelde ilerlemiş olur.

Tavşan Dişleri Nasıl Çalışır?

Tavşanın 28 dişi vardır. Ön kesici dişler kemirmek, arka azı dişler öğütmek içindir. Hepsi açık köklüdür, yani sürekli uzar. Uzamayı dengeleyen tek şey çiğnemedir. Kaba lifli yem yatay çene hareketiyle çiğnenir ve dişler birbirini aşındırır. Yumuşak yem ise dikey çiğnemeyle yutulur, dişler aşınmaz.

Burada bir yanlış anlaşılmayı düzeltmek gerekir: insanlardaki gibi klasik çürük tavşanlarda çok nadirdir. Halk arasında "tavşan diş çürüğü" denen tabloların çoğu aslında aşırı uzama, kırık diş, apse veya yanlış kapanıştır. Yani tavşan diş sorunu çürük bakımı derken hedefimiz dolgu değil; dişin doğru aşınmasını sağlamaktır.

Adım Adım Diş Sağlığı Programı

1. Kuru otu sınırsız verin. Günlük yemin yaklaşık %80'i kaba yem olmalı. Timothy, çayır otu veya orchard otu uygundur. Tavşan kendi vücudu büyüklüğünde ot yiyebilecek şekilde beslenmelidir. Beslenme detaylarını yem türleri rehberinden ayrıca gözden geçirin.
2. Peleti ölçün. Pelet ana yem değil, takviyedir. Yetişkin bir tavşan için 1 kg vücut ağırlığına yaklaşık 25 gram yeterlidir. Serbest pelet, tavşanı ottan uzaklaştırır ve diş uzamasını hızlandırır.
3. Yeşilliği taze ve çeşitli tutun. Roka, maydanoz, kereviz sapı, marul çeşitleri, nane çiğneme süresini uzatır. Günde 2 kez, avuç kadar verin.
4. Güvenli kemirme malzemesi sunun. Elma ağacı dalı, söğüt, kavak, ısırgan kökü, sıkıştırılmış ot küpü işe yarar. Kabuğu ilaçlanmamış, kuru dallar seçin. Kiraz, şeftali, erik, kayısı, ceviz ve iğne yapraklı ağaçlar uygun değildir.
5. Kalsiyum ve D vitamini dengesine dikkat edin. Diş yapısı zayıf olursa kolay kırılır. Yavru dönemde yonca otu faydalıdır, yetişkinde ise fazlası taş riski yaratır. Gün ışığı gören, havalandırılan bir barınak bu dengeye yardımcı olur.
6. Haftada bir ön diş kontrolü yapın. Tavşanı kucağınıza alın, üst dudağı hafifçe kaldırın. Üst kesiciler alt kesicilerin hemen önüne oturmalı. Makas gibi çaprazlanma, yana kayma veya farklı uzunluk varsa not alın.
7. Yeme davranışını izleyin. Sağlıklı tavşan otu hızlı ve gürültülü çiğner. Ota yaklaşıp bırakıyor, sadece peleti veya yumuşak şeyleri seçiyorsa arka dişlerde problem olabilir.
8. Ağız çevresini ve gözleri kontrol edin. Çene altında ıslaklık, çene kenarında sertlik veya şişlik, tek gözde sürekli sulanma diş kökü kaynaklı olabilir. Uzayan üst azı kökleri gözyaşı kanalına baskı yapar.
9. Dışkıyı takip edin. Küçülen, azalan veya kaybolan yuvarlak dışkı, çiğnemenin azaldığını gösterir. Bu aynı zamanda sindirim durması riskidir ve acil sayılır.
10. Yılda bir veteriner ağız muayenesi planlayın. Arka azılar otoskop veya ağız spekulumu olmadan görülmez. Uzama tespit edilirse dişler törpüyle düzeltilir. Bu işlem tekrarlanabilir; kalıcı yanlış kapanışta ömür boyu periyodik bakım gerekir.

Uyarı Belirtileri Tablosu

Sık Yapılan Hatalar

• Dişi evde makasla veya kerpetenle kesmek. Diş çatlar, kök zarar görür, apse gelişir. Sadece uygun aletle veteriner müdahalesi kabul edilebilir.
• Ot yerine peletle beslemek. En yaygın diş sorunu nedeni budur. Pelet çabuk yutulur, öğütme hareketi oluşmaz.
• Mineral taşı veya tuz bloğuna güvenmek. Bunlar dişi aşındırmaz, gereksiz mineral yükü yapar.
• Şeker ve tahıl içeren ödül vermek. Petshop bisküvileri, mısır gevrekli karışımlar, bal-yoğurtlu ödüller diş ve bağırsak için zararlıdır.
• Sert plastik oyuncakları kemirme malzemesi sanmak. Diş kırığı ve yutma riski yaratır.
• Tek bir kez törpüleme yapıp konuyu kapatmak. Yanlış kapanış varsa sorun tekrar eder. Takvim tutun.